1. Nguồn Gốc Và Sự Ra Đời Của Pháp Lam Huế
Theo sử sách, vào mùa Đông năm Đinh Hợi (1827), vua Minh Mạng (1820 – 1841) đã thành lập Pháp lam tượng cục – cơ quan chuyên sản xuất đồ pháp lam phục vụ triều đình. Đứng đầu cơ quan này là nghệ nhân Vũ Văn Mai, một thợ vẽ nổi tiếng trong Nội tạo xưởng.
Ngoài xưởng chế tác tại Huế, triều Nguyễn còn mở thêm các xưởng pháp lam tại Ái Tử (Quảng Trị) và Đồng Hới (Quảng Bình) để phục vụ việc trang trí nội thất cung điện, lăng tẩm và sản xuất đồ sinh hoạt, tế tự. Như vậy, năm 1827 được xem là dấu mốc ra đời của nghệ thuật pháp lam tại Việt Nam.
2. Ảnh Hưởng Và Kỹ Thuật Chế Tác Pháp Lam
Các nhà nghiên cứu nhận định rằng kỹ thuật chế tác pháp lam thời Nguyễn có sự ảnh hưởng từ Quảng Đông (Trung Quốc). Tuy nhiên, trên thế giới, nhiều quốc gia như Anh, Pháp, Hà Lan, Đức, Ý, Nhật Bản cũng có nghệ thuật tráng men kim loại với những tên gọi khác nhau.
Theo Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, pháp lam được chia thành bốn loại dựa trên phương pháp chế tác và tráng men:
Một trung tâm sản xuất pháp lam nổi tiếng thời xưa là Quảng Đông (Trung Quốc), từ đây, sản phẩm họa pháp lang được đưa đến Việt Nam qua các tàu buôn.
3. Ý Nghĩa Của Tên Gọi “Pháp Lam”
Tên gọi “pháp lam” ở Việt Nam là một đề tài được nhiều học giả nghiên cứu. Trên thế giới, sản phẩm này được gọi bằng nhiều tên khác nhau:
Nhiều giả thuyết cho rằng triều Nguyễn đổi tên từ “pháp lang” sang “pháp lam” để tránh trùng với tên húy của chúa Nguyễn Phúc Lan và hoàng hậu Tống Thị Lan. Một cách giải thích khác cho rằng “pháp” nghĩa là quy tắc, khuôn phép, còn “lam” chỉ màu men xanh truyền thống, nên “pháp lam” ám chỉ nghệ thuật tráng men theo các quy chuẩn nhất định.
4. Sự Hưng Thịnh Và Suy Thoái Của Nghề Pháp Lam
Nghề chế tác pháp lam Huế chỉ tồn tại hơn 60 năm (1827 – 1888), trong khi nghệ thuật pháp lang Trung Hoa phát triển suốt hơn 700 năm. Do đó, về kỹ thuật tạo dáng, chế men, pha màu, trang trí và nung đốt, pháp lam Huế khó có thể sánh bằng pháp lang Trung Quốc.
Pháp lam Huế chủ yếu được chế tác dành riêng cho hoàng cung triều Nguyễn. Sau năm 1945, số lượng hiện vật pháp lam còn lại rất ít, và kỹ thuật chế tác dần thất truyền. Dù có nhiều nỗ lực khôi phục, nhưng đến nay, nghệ thuật pháp lam truyền thống vẫn chưa thể hồi sinh trọn vẹn.
5. Đặc Trưng Của Pháp Lam Huế
Pháp lam Huế đạt đến đỉnh cao dưới triều Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức, khi đất nước ổn định và triều đình hưng thịnh. Nghệ nhân Huế đã phát triển kỹ thuật phối màu độc đáo, tạo ra những tác phẩm pháp lam có khả năng chống chịu thời tiết khắc nghiệt của miền Trung.
Pháp lam Huế thường được dùng để trang trí ngoại thất các công trình cung đình như:
Các họa tiết phổ biến trên pháp lam là rồng, phượng, hoa lá và thơ văn, với gam màu đặc trưng như tím, đỏ, xanh lam, vàng. Ngoài trang trí cung đình, pháp lam còn được ứng dụng trong đồ gia dụng, tế tự và lưu niệm như bát, đĩa, lư trầm, bình hoa.
Dựa trên các tác phẩm còn lưu giữ tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, có thể thấy pháp lam thời Nguyễn mang đặc trưng riêng, không rập khuôn theo pháp lang thời Minh – Thanh. Đây chính là thành tựu đáng tự hào của nghệ nhân Việt Nam, khẳng định giá trị nghệ thuật độc đáo của Pháp lam Huế trong lịch sử mỹ thuật nước nhà.
Bản tin tổng hợp 03/08/2026
Có những công trình khiến người ta ấn tượng vì quy mô. Có những công trình nổi tiếng bởi vẻ đẹp. Nhưng cũng có những nơi chỉ cần nhìn một lần đã khiến người xem tự hỏi: "Làm sao họ có thể xây được như vậy?" Huyền Không Tự (悬空寺) của Trung Quốc là một trong số đó. Treo mình trên vách đá cao gần 75 mét, ngôi chùa dường như chỉ được giữ lại bằng vài cột gỗ mảnh mai. Cảm giác đầu tiên của hầu hết du khách là lo lắng: liệu công trình này có thật sự an toàn? Thế nhưng, điều đáng kinh ngạc là Huyền Không Tự đã tồn tại hơn 1.500 năm, vượt qua vô số trận mưa bão, động đất và những biến động của thời gian. Đó không phải là phép màu. Đó là kết quả của tư duy kiến trúc vượt xa những gì nhiều người vẫn hình dung về kỹ thuật xây dựng cổ đại.
Bản tin tổng hợp 30/07/2026
Có lẽ ai trong chúng ta cũng từng gặp tình huống này: một tuyến đường vừa được rào chắn để sửa chữa, vài tuần sau mở lại, mặt đường phẳng đẹp như mới. Thế nhưng chỉ sau một mùa mưa, hoặc thậm chí chỉ vài tháng sử dụng, những vết nứt đầu tiên bắt đầu xuất hiện. Không lâu sau đó là các ổ gà, những vệt lún kéo dài theo bánh xe tải hay những mảng nhựa bong tróc khiến việc lưu thông trở nên khó khăn. Điều đó khiến nhiều người đặt ra câu hỏi: đường vừa sửa xong tại sao lại hỏng nhanh như vậy? Nhiều người cho rằng nguyên nhân nằm ở chất lượng thi công. Thực tế, đây chỉ là một phần của vấn đề. Một con đường bền hay không còn phụ thuộc vào loại kết cấu được sử dụng, điều kiện địa chất, lưu lượng phương tiện, tải trọng xe, hệ thống thoát nước và cả cách bảo trì sau khi đưa vào khai thác. Nếu chỉ nhìn thấy lớp nhựa đen trên bề mặt, chúng ta mới đang quan sát phần "nổi" của công trình. Điều quyết định tuổi thọ của con đường lại nằm ở những lớp kết cấu bên dưới. Có thể hình dung một con đường giống như một ngôi nhà. Người ta có thể sơn lại tường để ngôi nhà trông mới hơn, nhưng nếu móng đã yếu thì các vết nứt vẫn sẽ xuất hiện. Đường giao thông cũng vậy. Thay lớp mặt không đồng nghĩa với việc toàn bộ kết cấu bên dưới đã được phục hồi. Để hiểu vì sao một con đường xuống cấp, trước tiên cần hiểu nó được cấu tạo như thế nào.
Bản tin tổng hợp 18/07/2026
Khi nhắc đến động đất, hầu hết chúng ta đều nghĩ đến những tòa nhà rung lắc dữ dội hay những khung bê tông phải gồng mình chống chịu trước sức mạnh của thiên nhiên. Vì thế, trong suốt nhiều năm, các kỹ sư luôn tập trung vào một mục tiêu: làm sao để công trình đủ chắc. Nhưng vài năm gần đây, giới nghiên cứu bắt đầu đặt ra một câu hỏi khác. Nếu thay vì để tòa nhà chống lại động đất, chúng ta có thể làm cho sóng địa chấn yếu đi ngay từ trước khi nó chạm đến công trình thì sao? Ý tưởng này chính là nền tảng của siêu vật liệu hấp thụ địa chấn – một hướng nghiên cứu còn khá mới nhưng đang thu hút sự quan tâm trong lĩnh vực kiến trúc và kỹ thuật xây dựng.
Bản tin tổng hợp 13/07/2026
Đường hầm cao tốc Thiên Sơn Thắng Lợi xuyên qua dãy núi Thiên Sơn, Tân Cương, Trung Quốc Trong nhiều thập kỷ qua, Trung Quốc liên tục ghi dấu ấn trên bản đồ hạ tầng thế giới bằng những công trình có quy mô và độ khó kỹ thuật hiếm nơi nào sánh được, từ đập Tam Hiệp, mạng lưới đường sắt cao tốc cho đến các cây cầu vượt hẻm núi cao nhất hành tinh. Tiếp nối chuỗi thành tựu đó, cuối tháng 12/2025, quốc gia này chính thức thông xe đường hầm cao tốc dài nhất thế giới: hầm Thiên Sơn Thắng Lợi (Tianshan Shengli), xuyên thẳng qua trung tâm dãy núi Thiên Sơn hiểm trở ở Khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương. Không đơn thuần là một công trình giao thông, đường hầm này còn là biểu tượng cho năng lực làm chủ công nghệ khoan hầm ở địa hình núi cao, địa chất phức tạp bậc nhất thế giới, nơi mà trong nhiều thế kỷ, việc di chuyển qua lại giữa hai miền Bắc và Nam Tân Cương vẫn là một hành trình gian nan, phụ thuộc vào những cung đường đèo quanh co và thời tiết khắc nghiệt. Bài viết này giới thiệu tổng quan về quy mô, đặc điểm kỹ thuật, những thách thức trong quá trình thi công cũng như ý nghĩa kinh tế, xã hội mà công trình mang lại, qua đó cho thấy tầm vóc của một trong những dự án hạ tầng giao thông đáng chú ý nhất thế giới trong giai đoạn hiện nay.
Bản tin tổng hợp 30/06/2026
Bạn có bao giờ bước vào một quán cà phê có tường vữa loang màu, bàn gỗ cũ kỹ, và cảm thấy kỳ lạ bình yên hơn cả những không gian hiện đại bóng loáng? Hoặc cầm một chiếc cốc gốm thô, men không đều, mà không muốn đặt xuống? Đó không phải ngẫu nhiên. Đó là Wabi-Sabi đang hoạt động trong cảm quan của bạn. Wabi-Sabi (侘寂) là triết lý thẩm mỹ lâu đời và sâu sắc nhất của Nhật Bản, một cách nhìn thế giới hoàn toàn khác: thay vì chạy theo sự hoàn hảo và bề mặt bóng loáng, Wabi-Sabi tôn vinh những gì thô mộc, chưa hoàn thiện và mang dấu vết của thời gian. Không phải vì thiếu thốn, mà vì tin rằng đó mới là vẻ đẹp thật sự. Phong cách này gần như chưa xuất hiện chính thức trong các ngôi nhà Việt Nam, dù thực ra chúng ta đã sống rất gần tinh thần đó từ lâu: thói quen dùng đồ lâu bền, sửa chữa thay vì bỏ, trân trọng chiếc ấm đất nung của bà, bộ bàn ghế gỗ cũ của ông. Chỉ cần thay đổi cách nhìn, ngôi nhà Việt Nam hoàn toàn có thể kể câu chuyện đó một cách tự nhiên và đẹp nhất.
Bản tin tổng hợp 22/06/2026
Ánh sáng và bóng đổ luôn hiện diện trong mọi công trình kiến trúc, nhưng không phải lúc nào chúng cũng được khai thác như một yếu tố thiết kế chủ động. Với sự hỗ trợ của các phần mềm mô hình hóa hiện đại, kiến trúc sư có thể biến những tia nắng tự nhiên thành các hoa văn, hình ảnh và hiệu ứng nghệ thuật thay đổi theo thời gian. Sự kết hợp giữa công nghệ số và quy luật ánh sáng đã tạo nên Parametric Shadow Art – nghệ thuật tạo bóng đổ bằng thiết kế tham số. Đây là phương pháp sử dụng các thuật toán và công cụ mô hình hóa để tạo ra những bề mặt kiến trúc có khả năng hình thành các hiệu ứng bóng đổ độc đáo khi tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên. Không chỉ mang lại giá trị thẩm mỹ, giải pháp này còn giúp cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng, nâng cao chất lượng không gian sống và góp phần xây dựng các công trình xanh. Nhiều dự án nổi tiếng trên thế giới đã chứng minh tiềm năng to lớn của Parametric Shadow Art trong việc kết hợp giữa nghệ thuật, công nghệ và kiến trúc bền vững.
 để lại, Pháp lam Huế là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất. Pháp lam (hay pháp lang – falang, 琺瑯) là sản phẩm có cốt bằng đồng, được tráng men bên ngoài, có nguồn gốc từ Trung Á. Nghề chế tác pháp lam phát triển rực rỡ trong 5 đời vua triều Nguyễn, để lại những giá trị nghệ thuật tuyệt mỹ.){kind=link}