Toàn cảnh khu nhà nổi Waterbuurt và Schoonschip tại Amsterdam (nguồn: Theguardian).
Về nguyên lý, nhà nổi Amsterdam là nhà ở cố định đặt trên kết cấu nổi, khác với nhà thuyền truyền thống. Mỗi căn nhà được đặt trên một khối bê tông cốt thép dạng hộp rỗng, kín nước (caisson). Khối này chìm khoảng nửa tầng dưới mực nước, tạo lực đẩy và hạ trọng tâm công trình, giúp nhà ổn định trước sóng gió.[3][4] Phần trên là khung thép hoặc gỗ nhẹ, bao che bằng tường panel và các mảng kính lớn để giảm tải trọng, tận dụng chiếu sáng tự nhiên và tầm nhìn hướng mặt nước.[3]
Một căn nhà nổi nhiều tầng với phần móng bê tông rỗng và thân nhà bằng gỗ, kính (Schoonschip, Amsterdam)
Nhà được neo vào các cọc thép hoặc bê tông cắm sâu xuống đáy hồ. Thông qua cơ cấu vòng trượt, toàn bộ công trình có thể lên xuống theo mực nước nhưng không trôi ngang. Hệ thống điện, cấp nước, thoát nước và cáp viễn thông đi dọc cầu tàu hoặc cọc neo, sử dụng khớp mềm để chịu được chuyển vị tương đối giữa nhà và bờ.[1][3] Nhờ thiết kế tiền chế tại xưởng rồi kéo đến vị trí lắp đặt, chất lượng công trình được kiểm soát tốt, thời gian thi công rút ngắn và chi phí tiệm cận nhà xây trên cạn cùng diện tích.[3][4]
Kết cấu nổi kết hợp với khối bê tông chìm tạo nên một “bộ đệm nhiệt” tự nhiên: nước xung quanh hấp thụ và giải phóng nhiệt chậm hơn không khí, giúp giảm biên độ dao động nhiệt độ trong nhà và nhu cầu điều hòa.[4] Điều này đặc biệt rõ tại các không gian ở tầng thấp, một phần nằm dưới mặt nước.
Waterbuurt (Water District) nằm trong quận mới IJburg phía đông Amsterdam, là một trong những khu dân cư nổi quy mô lớn đầu tiên ở châu Âu.[3][4] Giai đoạn đầu dự án bao gồm khoảng 55–75 căn nhà nổi, cùng một số nhà trên bờ, tạo thành khu phố nước với mật độ tương đương các khu trung tâm truyền thống.[3] Mỗi căn rộng khoảng 120 m², cao 2–3 tầng, với tổ chức không gian phổ biến: tầng thấp nhất (bán âm dưới mặt nước) là phòng ngủ; tầng trên là các không gian sinh hoạt, kết hợp ban công hoặc sân thượng nhìn ra hồ.[3][4]
Khu dân cư nổi Waterbuurt tại IJburg, các cụm nhà nổi được bố trí dọc cầu tàu (nguồn: Monteflore)
Các ngôi nhà được thiết kế bởi kiến trúc sư Marlies Rohmer theo ngôn ngữ hình khối đơn giản, nhấn mạnh tính thực dụng. Mặt đứng sử dụng gỗ, tấm ốp sáng màu và nhiều mảng kính, tạo nên một “khu phố hiện đại trên nước” nhưng vẫn hài hòa với cảnh quan.[3] Cả khu được kết nối bởi hệ cầu tàu nổi, đóng vai trò như đường nội bộ và không gian cộng đồng ngoài trời.
Về mặt xã hội, cư dân Waterbuurt chủ yếu là các gia đình trung lưu, không nhất thiết gắn với nghề hàng hải. Họ lựa chọn sống trên nước vì môi trường yên tĩnh, gần gũi thiên nhiên nhưng vẫn cách trung tâm thành phố khoảng 15 phút bằng giao thông công cộng.[1][4] Waterbuurt cho thấy nhà nổi không chỉ là giải pháp kỹ thuật chống ngập, mà hoàn toàn có thể trở thành một kiểu khu ở hấp dẫn về chất lượng sống.
Nếu Waterbuurt là “bằng chứng khái niệm”, thì Schoonschip là bước tiến về bền vững và kinh tế tuần hoàn. Dự án do một nhóm cư dân khởi xướng khoảng năm 2010, với mục tiêu xây dựng “khu phố nổi bền vững nhất châu Âu”.[5] Hoàn thành vào năm 2021, Schoonschip gồm 46 căn nhà trên 30 nền nổi, bố trí dọc theo kênh Johan van Hasselt ở phía bắc Amsterdam.[5][6]
Về kiến trúc, mỗi căn nhà được một nhóm kiến trúc sư khác nhau thiết kế, tạo nên sự đa dạng về hình khối và vật liệu nhưng thống nhất ở các tiêu chí: sử dụng vật liệu ít phát thải, tích hợp mái xanh và tối ưu chiếu sáng tự nhiên.[5] Các căn nhà nổi kết nối với nhau và với bờ bằng một cầu tàu trung tâm (smart jetty), nơi tập trung hạ tầng kỹ thuật và tổ chức không gian công cộng
Về kỹ thuật môi trường, Schoonschip vận hành như một microgrid nổi. Toàn khu lắp đặt khoảng 500 tấm pin mặt trời, kết hợp với bơm nhiệt nước và hệ lưu trữ năng lượng, cho phép các hộ chia sẻ điện qua một lưới điện thông minh, chỉ cần một điểm kết nối với lưới quốc gia.[5][6] Nước thải được tách thành nước xám và nước đen; nước đen được định hướng xử lý sinh học để thu hồi năng lượng và dinh dưỡng.[6] Mái xanh và các cấu trúc nổi trồng cây góp phần giảm hiệu ứng đảo nhiệt và tăng đa dạng sinh học trong lòng đô
thị.[6]
Về mặt xã hội, Schoonschip là một cộng đồng tự quản, nơi cư dân tổ chức thành các nhóm phụ trách năng lượng, nước, giao thông dùng chung và hoạt động cộng đồng.[6][7] Mô hình này cho thấy nhà nổi có thể là hạt nhân cho lối sống xanh và gắn kết, chứ không chỉ là giải pháp công trình đơn lẻ.
Từ góc nhìn thích ứng khí hậu, nhà nổi cho phép khu dân cư dâng lên cùng mực nước thay vì phải di dời khi xảy ra ngập lụt. Điều này đặc biệt quan trọng tại các vùng đồng bằng thấp trũng, nơi nước biển dâng đe dọa sinh kế và quỹ đất sinh sống.[1][2] Đồng thời, phát triển nhà ở trên mặt nước giúp mở rộng không gian đô thị mà không phải lấn sâu vào đất nông nghiệp hoặc không gian tự nhiên.[2][3]
Đối với Việt Nam, nơi đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung và các đô thị ven biển chịu áp lực lớn từ ngập lụt và triều cường, kinh nghiệm Amsterdam gợi ý một hướng tiếp cận mới cho tư duy “sống chung với lũ”. Bên cạnh các dạng nhà sàn, nhà bè truyền thống, có thể nghiên cứu thí điểm cụm nhà cộng đồng nổi với kết cấu nổi bê tông, neo cọc và kết nối hạ tầng tương tự Waterbuurt, kết hợp các giải pháp năng lượng tái tạo, quản lý nước và chất thải theo hướng của Schoonschip.
Tuy nhiên, việc áp dụng cần đi kèm nghiên cứu kỹ về điều kiện thủy văn, khả năng chịu tải của hệ thống kênh rạch, câu chuyện chi phí – tài chính và khung pháp lý (quy chuẩn xây dựng, đăng ký quyền sở hữu nhà nổi). Hợp tác với các đơn vị đã có kinh nghiệm tại Hà Lan, song song với nội địa hóa vật liệu và công nghệ, sẽ là chìa khóa để mô hình nhà nổi trở nên khả thi tại Việt Nam.
[1] Rubin, S. (2021). Embracing a Wetter Future, the Dutch Turn to Floating Homes. Yale Environment 360. Truy cập tại: https://e360.yale.edu/features/the-dutch-flock-to-floating-homes-embracing-a-wetter-future
[2] Henley, J. (2025). Living with the water: the Netherlands’ floating futures. The Guardian. Truy cập tại: https://www.theguardian.com/world/2025/nov/10/living-with-the-water-the-netherlands-floating-futures-photo-essay
[3] Architectenbureau Marlies Rohmer (2010). Floating Houses in IJburg. ArchDaily. Truy cập tại: https://www.archdaily.com/120238/floating-houses-in-ijburg-architectenbureau-marlies-rohmer
[4] Sanburn, J. (2014). This Floating City May Be the Future of Coastal Living. TIME. Truy cập tại: https://time.com/2926425/the-floating-homes/
[5] Space&Matter (2021). Schoonschip – a sustainable floating community. Space&Matter. Truy cập tại: https://www.spaceandmatter.nl/project/schoonschip
[6] Metabolic (2019). Schoonschip – A Circular Neighborhood on Water. Metabolic. Truy cập tại: https://www.metabolic.nl/projects/schoonschip/
[7] CityChangers (2023). Schoonschip: A Floating Neighbourhood. Truy cập tại: https://citychangers.org/schoonschip-floating-neighbourhood/
Bản tin tổng hợp 11/09/2026
Khi nói đến đá trong kiến trúc, người ta thường nghĩ đến những sàn đá bóng loáng, mặt bếp sang trọng hay những bức tường mang vẻ chắc chắn. Nhưng nếu chỉ xem đá là một vật liệu để làm cho công trình “đẹp hơn” thì vẫn chưa đủ. Mỗi loại đá có một đặc tính riêng về độ cứng, khả năng chịu nhiệt, độ hút nước, bề mặt và cách nó thay đổi theo thời gian. Vì vậy, chọn đá cho nội thất thực chất là chọn một vật liệu phù hợp với cách không gian được sử dụng. Một căn bếp cần một loại đá có thể chịu nhiệt và va chạm, phòng tắm lại quan tâm nhiều hơn đến nước và độ trượt, trong khi sảnh khách sạn có thể ưu tiên vẻ đẹp và ấn tượng ban đầu. Cũng từ đây mà cùng là đá tự nhiên nhưng granite, marble, travertine hay slate lại có những vị trí sử dụng rất khác nhau.
Bản tin tổng hợp 28/08/2026
Đối diện với những trận mưa cực đoan có lưu lượng vượt xa khả năng thiết kế của hệ thống cống ngầm, mô hình "hạ tầng xám" truyền thống bằng bê tông và cốt thép đang dần bộc lộ những lỗ hổng chí mạng. Thay vì cố gắng xây dựng những bức tường cao hơn hay những đường ống to hơn để chống lại sức mạnh của dòng nước, giới chuyên gia quy hoạch đô thị đang chuyển hướng sang một hệ quy chiếu hoàn toàn mới: "Thành phố bọt biển" (Sponge City). Đây không chỉ là một khái niệm quy hoạch sinh thái, mà là một mạng lưới kỹ thuật hạ tầng phức tạp, cho phép đô thị chủ động hấp thụ, lưu trữ và thanh lọc nước mưa ngay tại chỗ, biến rủi ro ngập lụt diện rộng thành nguồn tài nguyên nước bền vững.
Bản tin tổng hợp 13/08/2026
Giữa những tòa nhà cao tầng của Hudson Yards, Vessel nổi bật không phải vì nó cao nhất mà vì cách nó đứng giữa quảng trường gần như trái ngược với những công trình xung quanh. Các tòa nhà của Hudson Yards chủ yếu phát triển theo chiều đứng, tạo thành những khối nhà lớn bằng kính và thép. Vessel cũng dùng thép và cũng vươn lên cao, nhưng thay vì tạo ra một khối đặc, nó để phần lớn không gian mở. Nhìn từ xa, công trình giống một chiếc bình khổng lồ hoặc một tổ ong bằng kim loại. Đến gần mới thấy toàn bộ hình dáng đó được tạo ra bởi 154 nhánh cầu thang, gần 2.500 bậc và 80 chiếu nghỉ. Công trình cao khoảng 46 m, rộng khoảng 15 m ở đáy và mở rộng lên khoảng 46 m ở phía trên. Điều đáng nói ở đây không phải là Vessel có rất nhiều cầu thang, mà là cách các cầu thang ấy được biến thành một hệ thống kết cấu và không gian thống nhất. Heatherwick Studio không thiết kế một tòa nhà rồi đưa cầu thang vào bên trong. Họ bắt đầu từ chính việc con người đi bộ, sau đó dùng cầu thang, chiếu nghỉ và kết cấu thép để tạo nên toàn bộ công trình. Chính cách tiếp cận này khiến Vessel đáng để phân tích dưới góc nhìn kiến trúc và xây dựng.
Bản tin tổng hợp 03/08/2026
Có những công trình khiến người ta ấn tượng vì quy mô. Có những công trình nổi tiếng bởi vẻ đẹp. Nhưng cũng có những nơi chỉ cần nhìn một lần đã khiến người xem tự hỏi: "Làm sao họ có thể xây được như vậy?" Huyền Không Tự (悬空寺) của Trung Quốc là một trong số đó. Treo mình trên vách đá cao gần 75 mét, ngôi chùa dường như chỉ được giữ lại bằng vài cột gỗ mảnh mai. Cảm giác đầu tiên của hầu hết du khách là lo lắng: liệu công trình này có thật sự an toàn? Thế nhưng, điều đáng kinh ngạc là Huyền Không Tự đã tồn tại hơn 1.500 năm, vượt qua vô số trận mưa bão, động đất và những biến động của thời gian. Đó không phải là phép màu. Đó là kết quả của tư duy kiến trúc vượt xa những gì nhiều người vẫn hình dung về kỹ thuật xây dựng cổ đại.
Bản tin tổng hợp 30/07/2026
Có lẽ ai trong chúng ta cũng từng gặp tình huống này: một tuyến đường vừa được rào chắn để sửa chữa, vài tuần sau mở lại, mặt đường phẳng đẹp như mới. Thế nhưng chỉ sau một mùa mưa, hoặc thậm chí chỉ vài tháng sử dụng, những vết nứt đầu tiên bắt đầu xuất hiện. Không lâu sau đó là các ổ gà, những vệt lún kéo dài theo bánh xe tải hay những mảng nhựa bong tróc khiến việc lưu thông trở nên khó khăn. Điều đó khiến nhiều người đặt ra câu hỏi: đường vừa sửa xong tại sao lại hỏng nhanh như vậy? Nhiều người cho rằng nguyên nhân nằm ở chất lượng thi công. Thực tế, đây chỉ là một phần của vấn đề. Một con đường bền hay không còn phụ thuộc vào loại kết cấu được sử dụng, điều kiện địa chất, lưu lượng phương tiện, tải trọng xe, hệ thống thoát nước và cả cách bảo trì sau khi đưa vào khai thác. Nếu chỉ nhìn thấy lớp nhựa đen trên bề mặt, chúng ta mới đang quan sát phần "nổi" của công trình. Điều quyết định tuổi thọ của con đường lại nằm ở những lớp kết cấu bên dưới. Có thể hình dung một con đường giống như một ngôi nhà. Người ta có thể sơn lại tường để ngôi nhà trông mới hơn, nhưng nếu móng đã yếu thì các vết nứt vẫn sẽ xuất hiện. Đường giao thông cũng vậy. Thay lớp mặt không đồng nghĩa với việc toàn bộ kết cấu bên dưới đã được phục hồi. Để hiểu vì sao một con đường xuống cấp, trước tiên cần hiểu nó được cấu tạo như thế nào.
Bản tin tổng hợp 18/07/2026
Khi nhắc đến động đất, hầu hết chúng ta đều nghĩ đến những tòa nhà rung lắc dữ dội hay những khung bê tông phải gồng mình chống chịu trước sức mạnh của thiên nhiên. Vì thế, trong suốt nhiều năm, các kỹ sư luôn tập trung vào một mục tiêu: làm sao để công trình đủ chắc. Nhưng vài năm gần đây, giới nghiên cứu bắt đầu đặt ra một câu hỏi khác. Nếu thay vì để tòa nhà chống lại động đất, chúng ta có thể làm cho sóng địa chấn yếu đi ngay từ trước khi nó chạm đến công trình thì sao? Ý tưởng này chính là nền tảng của siêu vật liệu hấp thụ địa chấn – một hướng nghiên cứu còn khá mới nhưng đang thu hút sự quan tâm trong lĩnh vực kiến trúc và kỹ thuật xây dựng.
