Hầm Thiên Sơn Thắng Lợi là hạng mục trọng điểm và phức tạp nhất của tuyến cao tốc G0711 Urumqi, Yuli, dài 319,72 km, nối thủ phủ Urumqi ở phía Bắc Tân Cương với huyện Yuli ở phía Nam.
Công trình được khởi công từ tháng 4/2020 và chính thức đưa vào khai thác ngày 26/12/2025, sau hơn 5 năm thi công.
Với chiều dài thân hầm 22,13 km, đây hiện là đường hầm cao tốc dài nhất thế giới, vượt qua các kỷ lục trước đó.
Hầm được thiết kế bốn làn xe, cho phép phương tiện lưu thông với tốc độ tối đa 100 km/h, xuyên qua khu vực có độ cao thi công trung bình hơn 3.000 m so với mực nước biển, nơi nhiệt độ mùa đông có thể xuống tới âm 42 độ C.
Điều kiện địa chất và tự nhiên khắc nghiệt
Dãy Thiên Sơn được mệnh danh là “bảo tàng địa chất” do cấu trúc nham thạch cực kỳ phức tạp.
Toàn tuyến hầm xuyên qua 16 đới đứt gãy địa chất, với điểm thăm dò sâu nhất đạt 1.112,2 m và một giếng thông gió thẳng đứng sâu tới 706 m, được ghi nhận là giếng đứng sâu nhất từng xây dựng trong một đường hầm cao tốc.
Công trình còn nằm gần sông băng Thiên Sơn số 1 và khu vực bảo vệ nguồn nước Urumqi, buộc đội thi công phải tuân thủ các tiêu chuẩn bảo vệ sinh thái nghiêm ngặt trong suốt quá trình xây dựng.
Cao độ ~3.000 m so với mực nước biển, Giếng thông gió sâu 706 m, Điểm sâu nhất 1.112,2 m, Chiều dài thân hầm: 22,13 km, Xuyên qua 16 đới đứt gãy địa chất
Theo đánh giá của đơn vị thi công, dự án phải đối mặt cùng lúc với năm nhóm thách thức lớn: ứng suất lòng đất cao, cường độ địa chấn mạnh, yêu cầu bảo vệ môi trường nghiêm ngặt, khí hậu cực lạnh và độ cao thi công lớn.
Riêng một đoạn tuyến dài 11 km đã cần tới 14 cầu và 5 hầm, tỷ lệ cầu, hầm vượt 90%, cho thấy mức độ phức tạp của địa hình mà tuyến đường phải vượt qua.
Nếu thi công theo phương pháp truyền thống, công trình có thể mất tới hơn 10 năm mới hoàn thành.
Nhờ áp dụng mô hình “ba đường hầm, bốn trục” cùng máy khoan hầm đá cứng áp suất do Trung Quốc tự nghiên cứu và chế tạo, lần đầu tiên loại máy khoan hầm này được sử dụng cho một công trình giao thông tại nước này, thời gian thi công được rút ngắn còn khoảng 4 năm, hơn 1/4 thời gian so với dự kiến ban đầu.
Toàn bộ thiết bị phục vụ thi công đều được sản xuất trong nước, được xem là bước đột phá giúp Trung Quốc thoát khỏi sự phụ thuộc công nghệ khoan hầm núi cao từ nước ngoài.
Bên cạnh đó, đội ngũ kỹ sư cũng xây dựng hệ thống đường công vụ thân thiện với môi trường nhằm giảm tác động sinh thái trong quá trình vận chuyển vật liệu, đồng thời tối ưu hóa tiến độ thi công hầm chính.
Trước khi có đường hầm, việc vượt dãy Thiên Sơn để di chuyển giữa Bắc và Nam Tân Cương thường mất khoảng 3 giờ đồng hồ trên những cung đường đèo quanh co, dễ bị gián đoạn bởi băng tuyết vào mùa đông.
Sau khi hầm Thiên Sơn Thắng Lợi đi vào hoạt động, thời gian vượt núi được rút ngắn chỉ còn khoảng 20 phút, kéo theo tổng thời gian di chuyển giữa hai thành phố lớn Urumqi và Korla giảm từ gần 7 giờ xuống còn khoảng 3 giờ.
22,13 km chiều dài, Đường hầm cao tốc dài nhất thế giới ~3.000m độ cao thi công, Nhiệt độ có lúc xuống tới âm 42 độ C 3h chuyển thành 20p thời gian vượt núi, Rút ngắn từ 3 giờ xuống còn 20 phút 3,7 tỷ USD đầu tư, Thi công trong hơn 4 năm (2020, 2025)
Một số thông số nổi bật của đường hầm Thiên Sơn Thắng Lợi
Kết nối vùng và giá trị kinh tế, xã hội
Dãy Thiên Sơn dài khoảng 2.500 km, chạy qua trung tâm Tân Cương và từ lâu là rào cản tự nhiên chia tách khu vực này thành hai miền Bắc, Nam.
Đường hầm mới giúp giải quyết tình trạng ùn tắc và nguy cơ mắc kẹt của các xe tải chở than, nông sản, gia súc trên những cung đường đèo đóng băng vào mùa đông, đồng thời thúc đẩy giao lưu kinh tế, văn hóa giữa hai miền.
Ở tầm khu vực, Tân Cương giáp ranh 8 quốc gia Trung Á và Nam Á như Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Pakistan…, đồng thời là khu vực cốt lõi trên Vành đai kinh tế Con đường tơ lụa.
Việc rút ngắn thời gian di chuyển nội vùng được kỳ vọng sẽ tăng cường kết nối của Trung Quốc với các quốc gia Á, Âu, mở ra thêm cơ hội thương mại và đầu tư.
Tuyến cao tốc đi qua nhiều cảnh quan đa dạng, sông băng, thảo nguyên, thung lũng rừng cây, sa mạc Gobi và vùng đất ngập nước, cũng được đánh giá là sẽ tạo thêm động lực cho ngành du lịch, khi những chuyến đi trong ngày giữa hai miền Tân Cương trở nên khả thi hơn.
Urumqi (Bắc Tân Cương), DÃY THIÊN SƠN, Hầm Thiên Sơn Thắng Lợi, Korla / Yuli (Nam Tân Cương)
Sơ đồ minh họa vị trí đường hầm trên tuyến cao tốc Urumqi, Yuli
Cao tốc G0711 Urumqi, Yuli, dài 319,72 km, rút ngắn hành trình từ 7 giờ xuống còn khoảng 3 giờ
Kinh nghiệm triển khai hầm Thiên Sơn Thắng Lợi cho thấy vai trò then chốt của việc làm chủ thiết bị và công nghệ thi công trong điều kiện địa chất phức tạp, thay vì phụ thuộc vào giải pháp nhập khẩu.
Việc đầu tư nghiên cứu, chế tạo máy khoan hầm chuyên dụng trong nước không chỉ rút ngắn đáng kể thời gian thi công mà còn giúp chủ động kiểm soát chi phí và tiến độ dự án.
Đối với các quốc gia có địa hình đồi núi phức tạp như Việt Nam, mô hình phối hợp giữa quy hoạch giao thông dài hạn, đầu tư công nghệ thi công hiện đại và tiêu chuẩn bảo vệ môi trường nghiêm ngặt trong quá trình xây dựng là một tham chiếu đáng nghiên cứu cho các dự án hầm xuyên núi, đặc biệt tại các khu vực miền núi phía Bắc và miền Trung, nơi địa hình chia cắt vẫn là rào cản lớn đối với kết nối vùng.
Đường hầm Thiên Sơn Thắng Lợi là minh chứng rõ nét cho năng lực làm chủ công nghệ xây dựng hạ tầng ở địa hình núi cao, địa chất phức tạp bậc nhất thế giới.
Không chỉ rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa hai miền Tân Cương, công trình còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc tăng cường kết nối vùng, thúc đẩy giao thương và phát triển kinh tế, xã hội tại một khu vực có vị trí địa chính trị quan trọng của Trung Quốc.
Trong bối cảnh nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng giao thông tại các khu vực miền núi, câu chuyện về hầm Thiên Sơn Thắng Lợi, từ tư duy quy hoạch, đầu tư công nghệ đến tổ chức thi công, là một tham chiếu thực tiễn có giá trị cho các dự án hầm xuyên núi trong tương lai.
[1]. VnExpress. (2025, 27/12). Trung Quốc thông xe hầm cao tốc dài nhất thế giới. Truy cập từ https://vnexpress.net/
[2]. Báo Nhân Dân điện tử. (2024, 30/12). Trung Quốc thông xe đường hầm cao tốc dài nhất thế giới. Truy cập từ https://nhandan.vn/
[3]. Dân trí. (2025, 29/12). Trung Quốc có hầm cao tốc dài nhất đi xuyên núi: Từ vài giờ chỉ còn 20 phút. Truy cập từ https://dantri.com.vn/
[4]. VietnamPlus (TTXVN). (2025, 26/12). Thông xe đường hầm cao tốc dài nhất thế giới tại Trung Quốc. Truy cập từ https://www.vietnamplus.vn/
[5]. Tuổi Trẻ Online. (2024, 31/12). Trung Quốc xây đường hầm cao tốc xuyên núi dài nhất thế giới, thời gian rút ngắn kỷ lục. Truy cập từ https://tuoitre.vn/
Bản tin tổng hợp 03/08/2026
Có những công trình khiến người ta ấn tượng vì quy mô. Có những công trình nổi tiếng bởi vẻ đẹp. Nhưng cũng có những nơi chỉ cần nhìn một lần đã khiến người xem tự hỏi: "Làm sao họ có thể xây được như vậy?" Huyền Không Tự (悬空寺) của Trung Quốc là một trong số đó. Treo mình trên vách đá cao gần 75 mét, ngôi chùa dường như chỉ được giữ lại bằng vài cột gỗ mảnh mai. Cảm giác đầu tiên của hầu hết du khách là lo lắng: liệu công trình này có thật sự an toàn? Thế nhưng, điều đáng kinh ngạc là Huyền Không Tự đã tồn tại hơn 1.500 năm, vượt qua vô số trận mưa bão, động đất và những biến động của thời gian. Đó không phải là phép màu. Đó là kết quả của tư duy kiến trúc vượt xa những gì nhiều người vẫn hình dung về kỹ thuật xây dựng cổ đại.
Bản tin tổng hợp 30/07/2026
Có lẽ ai trong chúng ta cũng từng gặp tình huống này: một tuyến đường vừa được rào chắn để sửa chữa, vài tuần sau mở lại, mặt đường phẳng đẹp như mới. Thế nhưng chỉ sau một mùa mưa, hoặc thậm chí chỉ vài tháng sử dụng, những vết nứt đầu tiên bắt đầu xuất hiện. Không lâu sau đó là các ổ gà, những vệt lún kéo dài theo bánh xe tải hay những mảng nhựa bong tróc khiến việc lưu thông trở nên khó khăn. Điều đó khiến nhiều người đặt ra câu hỏi: đường vừa sửa xong tại sao lại hỏng nhanh như vậy? Nhiều người cho rằng nguyên nhân nằm ở chất lượng thi công. Thực tế, đây chỉ là một phần của vấn đề. Một con đường bền hay không còn phụ thuộc vào loại kết cấu được sử dụng, điều kiện địa chất, lưu lượng phương tiện, tải trọng xe, hệ thống thoát nước và cả cách bảo trì sau khi đưa vào khai thác. Nếu chỉ nhìn thấy lớp nhựa đen trên bề mặt, chúng ta mới đang quan sát phần "nổi" của công trình. Điều quyết định tuổi thọ của con đường lại nằm ở những lớp kết cấu bên dưới. Có thể hình dung một con đường giống như một ngôi nhà. Người ta có thể sơn lại tường để ngôi nhà trông mới hơn, nhưng nếu móng đã yếu thì các vết nứt vẫn sẽ xuất hiện. Đường giao thông cũng vậy. Thay lớp mặt không đồng nghĩa với việc toàn bộ kết cấu bên dưới đã được phục hồi. Để hiểu vì sao một con đường xuống cấp, trước tiên cần hiểu nó được cấu tạo như thế nào.
Bản tin tổng hợp 18/07/2026
Khi nhắc đến động đất, hầu hết chúng ta đều nghĩ đến những tòa nhà rung lắc dữ dội hay những khung bê tông phải gồng mình chống chịu trước sức mạnh của thiên nhiên. Vì thế, trong suốt nhiều năm, các kỹ sư luôn tập trung vào một mục tiêu: làm sao để công trình đủ chắc. Nhưng vài năm gần đây, giới nghiên cứu bắt đầu đặt ra một câu hỏi khác. Nếu thay vì để tòa nhà chống lại động đất, chúng ta có thể làm cho sóng địa chấn yếu đi ngay từ trước khi nó chạm đến công trình thì sao? Ý tưởng này chính là nền tảng của siêu vật liệu hấp thụ địa chấn – một hướng nghiên cứu còn khá mới nhưng đang thu hút sự quan tâm trong lĩnh vực kiến trúc và kỹ thuật xây dựng.
Bản tin tổng hợp 30/06/2026
Bạn có bao giờ bước vào một quán cà phê có tường vữa loang màu, bàn gỗ cũ kỹ, và cảm thấy kỳ lạ bình yên hơn cả những không gian hiện đại bóng loáng? Hoặc cầm một chiếc cốc gốm thô, men không đều, mà không muốn đặt xuống? Đó không phải ngẫu nhiên. Đó là Wabi-Sabi đang hoạt động trong cảm quan của bạn. Wabi-Sabi (侘寂) là triết lý thẩm mỹ lâu đời và sâu sắc nhất của Nhật Bản, một cách nhìn thế giới hoàn toàn khác: thay vì chạy theo sự hoàn hảo và bề mặt bóng loáng, Wabi-Sabi tôn vinh những gì thô mộc, chưa hoàn thiện và mang dấu vết của thời gian. Không phải vì thiếu thốn, mà vì tin rằng đó mới là vẻ đẹp thật sự. Phong cách này gần như chưa xuất hiện chính thức trong các ngôi nhà Việt Nam, dù thực ra chúng ta đã sống rất gần tinh thần đó từ lâu: thói quen dùng đồ lâu bền, sửa chữa thay vì bỏ, trân trọng chiếc ấm đất nung của bà, bộ bàn ghế gỗ cũ của ông. Chỉ cần thay đổi cách nhìn, ngôi nhà Việt Nam hoàn toàn có thể kể câu chuyện đó một cách tự nhiên và đẹp nhất.
Bản tin tổng hợp 22/06/2026
Ánh sáng và bóng đổ luôn hiện diện trong mọi công trình kiến trúc, nhưng không phải lúc nào chúng cũng được khai thác như một yếu tố thiết kế chủ động. Với sự hỗ trợ của các phần mềm mô hình hóa hiện đại, kiến trúc sư có thể biến những tia nắng tự nhiên thành các hoa văn, hình ảnh và hiệu ứng nghệ thuật thay đổi theo thời gian. Sự kết hợp giữa công nghệ số và quy luật ánh sáng đã tạo nên Parametric Shadow Art – nghệ thuật tạo bóng đổ bằng thiết kế tham số. Đây là phương pháp sử dụng các thuật toán và công cụ mô hình hóa để tạo ra những bề mặt kiến trúc có khả năng hình thành các hiệu ứng bóng đổ độc đáo khi tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên. Không chỉ mang lại giá trị thẩm mỹ, giải pháp này còn giúp cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng, nâng cao chất lượng không gian sống và góp phần xây dựng các công trình xanh. Nhiều dự án nổi tiếng trên thế giới đã chứng minh tiềm năng to lớn của Parametric Shadow Art trong việc kết hợp giữa nghệ thuật, công nghệ và kiến trúc bền vững.
Bản tin tổng hợp 14/06/2026
Điều gì sẽ xảy ra nếu một vật liệu có thể phản ứng hoàn toàn ngược lại so với những gì chúng ta vẫn quan sát trong đời sống hằng ngày? Khi kéo căng một thanh thép hoặc một tấm cao su, vật liệu sẽ dài ra và đồng thời thu hẹp theo chiều ngang. Tuy nhiên, tồn tại một nhóm vật liệu đặc biệt có khả năng nở rộng theo cả hai phương khi chịu lực kéo. Nhóm vật liệu này được gọi là Auxetic và đang thu hút sự quan tâm lớn của giới khoa học vật liệu cũng như các kỹ sư kết cấu trên toàn thế giới. Khả năng biến dạng độc đáo của Auxetic mang lại nhiều tính chất cơ học vượt trội như hấp thụ năng lượng cao, chống va đập tốt và phân tán ứng suất hiệu quả. Những đặc điểm này đặc biệt phù hợp với yêu cầu của các công trình chống động đất, nơi kết cấu phải liên tục chịu các rung động mạnh và tải trọng thay đổi đột ngột. Không chỉ dừng lại ở phạm vi nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, vật liệu Auxetic hiện đang được xem là một trong những hướng phát triển đầy triển vọng cho thế hệ công trình thông minh và bền vững trong tương lai. Việc tìm hiểu cơ chế hoạt động cũng như tiềm năng ứng dụng của loại vật liệu này có thể mở ra những giải pháp mới nhằm nâng cao khả năng chống chịu thiên tai của các công trình xây dựng hiện đại.
